My photo
Um escritor, um poeta, um aventureiro,

Wednesday, 19 May 2010

Estudantes Nia Inan Aman Iha Baucau Kontra Profesor Sira





Written by CJITL Internship
Wednesday, 19 May 2010
ImageCJITL Investigative, Dirasaun Eskola Sekundaria No. 02 Vila-Nova Baucau ne’ebe aplika regulamentu multa wainhira estudante falta sai peroukupasaun bo’ot ba inan aman estudante tanba kondisaun ekonomia ne’ebe ladun sufisiente.

Maske regras sira ne’e deside hamutuk ona hodi implementa maibe inan aman sira nafatin la kontenti ho metodu selu multa ne’e.

Tuir Ermelinda Maria da Silva nu’udar inan ida husi estudante ES no 02 Baucau katak senti laran todan ho desizaun ne’ebe refere tanba osan laiha maibe atu salva nia oan husi eskola maka simu deit desizaun hamutuk ne’e.

”Hau senti triste ho desizaun ida ne’e tamba osan ne’ebe ami hetan dala ruma la sufisiente ba ami nia moris lor-loron, ami nia oan nakar, lor-loron falta no tarde hela deit sei sai husi eskola tamba osan la iha”, dehan Ermelinda foin lalais ne’e iha Baucau. “Ho ida ne’e hau hakarak husu ba mestre sira sei bele uza metodu seluk hodi regula estudante sira nia hahalok”.

Estudante ida husi Eskola Sekundaria No. 02 Vila-Nova Baucau mos senti laran todan ho regras ne’ebe hasai husi sira nia eskola tanba distansia eskola no nia uma do’ok malu ne’ebe dala ruma sempre tama tarde no falta.

Tuir estudante husi eskola ne’ebe refere no lakohi atu publika nia identidade kompletu ne’e husu atu aplika deit regras seluk hanesan fo kastigu ruma tuir sira nia sala ne’ebe sira halo.

Tanba dala ruma hanoin barak konaba osan multa ne’ebe iha sempre halo nia laiha konsentrasun atu estuda no hakarak atu sai husi eskola tanba osan laiha.

“Hau senti triste ho metodu ida ne’e tamba dala ruma ami uma do’ok husi eskola tamba ne’e mikrolet laiha, ami atrajadu hela deit”, dehan estudante ne’e. “Ami mos senti trauma no labele konsetra ba ami nia estudu no bainhira osan la iha ami hanoin atu la eskola deit ona”.

Hatan preoukupasaun hirak ne’e, Direitur Eskola Sekundaria No. 02, Faustinho Soares esplika katak regras ne’ebe sira fo sai ne’e hanesan metodu ida atu kesi metin estudante sira hodi ativu diak liu tan iha aula.

”Ami fo sai regras ida ne’e ba estudante sira la’os atu halo kobransa ba estudante sira, maibe ida nee hanesan metodu ida ba estudante”, tenik Direitur ne’e. “Atu nune’e estudante sira bele ativu mai eskola”.

Faustinho mos dehan regras hirak ne’e dirasaun eskola aplika tanba hetan apoiu maximu husi estudante sira nia inan aman.

No osan husi multa ne’e sei uza hodi sosa sasan administrasaun eskola nian.

“Ida ne’e ami fo sai hetan apoiu no husi estudante sira nia inan-aman liu husi enkontru hamutuk entre inan-aman, mestre sira no direktor da eskola”, katak Soares. “Osan hirak ne’ebe estudante sira selu ne’e sei aloka ba material eskola nian hanesan surat tahan, tinta komputador, zis no material seluk tan”.

Superintedente ba Eskola Sekundaria, Januario Cabral ne’ebe hetan konfirmasaun katak durante ne’e ladauk hatene konaba informsaun estudante sira selu multa tanba tama tarde ka falta.

Maibe nia rasik konsidera regras ne’e hanesan internal husi eskola ida-idak nia ne’ebe nia laiha direitu atu kansela regras hirak ne’e.

“Hau la hetan informasaun konaba desizaun ida ne’e”, dehan Januario. “Ida ne’e hanesan servisu internal husi eskola ida-idak nian tamba ne’e ami la iha direitu atu hapara programa husi eskola ne’e nian”.
Relasiona ho asuntu ne’ebe refere, Centru Jornalista Investigativu Timor Leste (CJITL) koko halo konfirmasaun ba direitur Rejional I Baucau maibe la konsege tanba laiha servisu fatin.

Meus seluk ne’ebe reporter CJITL halo hodi halo kontaktu liu husi telefone maibe telefone taka hela.

Tuir informasaun ne’ebe CJITL rekoilha husi inan aman katak asuntu selu multa ne’e hetan protesta maka’as husi estudante sira nia inan aman iha primeiru enkontru.

Maibe hikus mai inan aman tenki simu konsekuiensa hirak ne’e tanba iha esplikasaun husi diresaun eskola katak osan hirak ne’e atu uza ba nesesidade eskola nian.

Tuir regras ne’ebe iha, estudante sira bainhira falta dala ida selu multa U$. 0,50 no tama tarde dala tolu selu osan U$. 0’50.

No pior liu tan karik estudante sira ne’ebe falta no tarde la selu osan maka sira sei la tuir ezame.

Eskola sekundaria No 02 Baucau Vila-Nova hanesan eskola publiku ne’ebe hari’i husi guvernu no tinan-tinan hetan numeru estudante ne’ebe bo’ot liu kompara ho eskola sira seluk ne’ebe iha Baucau. (Helia, Hermenia, Silvanio, Idelia, Daria, Joaquina no Adriano/CJITL Internship)

1 comment:

  1. Eskola fo "penalti" ba estudanti sira tamba to'o tarde ou falta, tuir hau nia hanoin ideia ida furak tebes.

    Hanesan Direitur Eskola Sekundaria No. 02, Faustinho Soares esplika katak regras ne’ebe sira fo sai ne’e hanesan metodu ida atu kesi metin estudante sira hodi ativu diak liu tan iha aula.

    Maibe, kondisaun ekonomika no distansia hosi estudanti nia uma ho eskola mos hanesan razaun nebe merese hetan konsiderasaun hosi eskola nebe koloka regras hanesan ne'e.

    Atu sai hosi situasaun hanesan ne'e, tuir hau nia hanoin, primeiru: ba alunu nebe to'o tarde ou falta bei-beik, uluk nanain fo'o "detention". Alias, kuandu horas eskola remata, alunu ne'e kontinua hela iha eskola oras ida tan (ou setengah jam tan) hodi tuir aulas ruma, ou halo servisu hamo'os eskola. Molok halo "detention" ba alunu ne'e, uluk nanain eskola tenki fo karta ba inan-aman katak loron X alunu ne'e sei hetan "detention" oras ida (ou setengah jam) hosi eskola. Atu nune inan-aman bele iha konhesimentu.

    Segundu, hau lahatene eskola publiku hirak los maka hari'i iha Baukau. Se uitoan deit entaun inan-aman nebe koloka problema "distansia" hosi uma ba eskola merese hetan atensaun hosi eskola.

    Se eskola sekundaria sira iha Dili seidauk halo regras hanesan ne'e, tuir hau nia hanoin devia halo tuir.

    CO

    ReplyDelete